Wszyscy podatnicy prowadzący księgę przychodów i rozchodów oraz pełne księgi rachunkowe zobowiązani są do zamknięcia księgi przychodów i rozchodów na koniec roku podatkowego. Dokładne procedury związane z zamknięciem roku podatkowego określone są m.in. w rozporządzeniu Ministra Finansów dotyczącym prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Remanent (spis z natury, inwentaryzacja) ma na celu ustalenie rzeczywistej ilości towarów handlowych, materiałów podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, odpadów, a także braków posiadanych przez firmę.
Spis z natury sporządza się:
- na koniec każdego roku podatkowego (31 grudnia)
- w momencie rozpoczęcia działalności gospodarczej
- przy likwidacji działalności gospodarczej
- w przypadku zmiany wspólnika
- gdy następuje zmiana proporcji udziałów
- na skutek nakazu organu podatkowego.
Ponadto, przedsiębiorca może przeprowadzić remanent w dowolnym momencie w trakcie roku podatkowego.
Spis z natury powinien zawierać następujące dane:
- imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy)
- datę sporządzenia spisu
- numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury
- szczegółowe określenie towaru (oraz wyposażenia w przypadku likwidacji)
- jednostkę miary
- ilość ustaloną podczas spisu
- cenę w złotych i groszach za jednostkę miary
- wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową
- łączną wartość spisu z natury oraz adnotację „Spis zakończono na pozycji…”
- podpisy osób przeprowadzających spis oraz podpis właściciela firmy (lub wspólników).
Podatnik ma obowiązek wycenić materiały i towary handlowe objęte spisem z natury według cen zakupu lub nabycia, bądź według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeśli są one niższe od cen zakupu lub nabycia. Remanent półwyrobów, wyrobów gotowych i braków własnej produkcji wycenia się natomiast według kosztów ich wytworzenia, a odpady użytkowe, które straciły pierwotną wartość, wycenia się na podstawie na podstawie oszacowania, uwzględniając ich przydatność do dalszego użycia. Materiały zużywane w toku świadczonych usług (fryzjerstwo/kosmetyka) należy ująć w całości (bez względu na to, czy dane opakowanie jest pełne, czy też częściowo zużyte).
Spis z natury uwzględniany jest przy ustalaniu faktycznego dochodu po zakończonym roku podatkowym. Powstała różnica remanentowa (pomiędzy remanentem początkowym a końcowym) wpływa na podstawę opodatkowania:
- zwiększa ją, jeśli remanent końcowy jest wyższy od początkowego
- lub zmniejsza, gdy remanent końcowy jest niższy od początkowego.
Podatnik wpłacając zaliczkę za grudzień zazwyczaj zna już wartość remanentu końcowego. W takim przypadku uwzględnienie tego remanentu przy obliczaniu zaliczki za grudzień może być korzystne dla przedsiębiorcy.
Zmiany wprowadzone w ramach tzw. Polskiego Ładu roku spowodowały, że różnice remanentowe mają wpływ nie tylko na wyliczenie podatku dochodowego, ale również na podstawę składki zdrowotnej:
- wzrost podstawy składki zdrowotnej następuje, gdy remanent końcowy jest wyższy od początkowego
- natomiast zmniejszenie podstawy składki zdrowotnej występuje, gdy remanent końcowy jest niższy od początkowego.
Od 2023 roku w podstawie wyliczenia składki zdrowotnej na podatku liniowym lub skali podatkowej uwzględniana jest zarówno dodatnia jak i ujemna różnica remanentowa.
Joanna Przyjemska-Dolata
